Դավիդ Ղարիբյանի ուսումնական բլոգ

Երկրաշարժի ժամանակ Երկրի կեղևը սկսում է ցնցվել, և եթե ցնցումներն ուժեղ են, դրանք կարող են նույնիսկ շենքեր քանդել: Այն վայրերում, ուր երկրաշարժներն ավելի հաճախ են լինում, շենքերը կառուցում են հատուկ ձևով, որ դիմանան ցնցումներին:

Երկրաշարժի ուժը չափվում է պայմանական միավորներով՝ բալերով: Մեկ բալից թույլ երկրաշարժերը չեն գրանցվում: Դրանք գրանցում  են միայն հատուկ սարքերը: Մարդիկ երկրաշարժերը զգում են 3-4 բալ ուժգնության դեպքում: 7 բալից բարձր երկրաշարժերը համարվում են ավերիչ: Այն վայրերը,  որտեղ երկրաշարժեր ավելի  հաճախակի են տեղի ունենում, կոչվում է  սեյսմիկ  գոտիներ:
Երկրակեղևի խորքը, որտեղ գոյանում է խզում, ճեղքում և ապարների տեղաշարժ, կոչվում  է երկրաշարժի օջախ, իսկ Երկրի մակերևույթին՝ օջախի վերևում գտնվող կետը կոչվում է երկրաշարժի  վերնակենտրոն (էպիկենտրոն):
Սակայն շատ կարևոր է իմանալ, թե ինչպես պետք է պաշտպան­վել երկրաշարժի ժամանակ: Դա, իհարկե, կախված է այն բանից, թե մարդ որտեղ է գտնվում, երբ երկրաշարժ է սկսվում: Եթե շեն­քի ներսում եք և չեք հասցնի արագ դուրս գալ, ճիշտ կլինի թաքն­վել որևէ ամուր կահույքի տակ, որպեսզի ընկնող իրերը ձեզ չվնասեն: Իսկ եթե դրսում եք, պիտի աշխատեք գնալ բաց տեղ՝ կա­ռույցներից, ծառերից և հոսանքալարերից հեռու:

Իսկ հիմա դիտենք հետաքրքիր ֆիլմ և կրկնենք կարևոր կանոնները․․․

Ֆիլմը դիտեք  ձեր ընտանիքներում և փորձեք դուք էլ սովորեցնել ձեր տան մեծերին երկրաշարժից պաշտպանվելու կանոնները։

Երկրաշարժիչ պաշտպանվելու կանոնները

Երկրաշարժ․ հետաքրքիր է իմանալ

Վերը նշված նյութերը կարդալուց, դիտելուց, քննարկելուց հետո կատարեք հետևյալ առաջադրանքը՝

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ — Տանը ծնողների օգնությամբ պարզեք, թե որոնք են ձեր տան ապահով տեղերը, ներսի կրող սյուները կամ հիմնական պատերը:

90. Տրված արմատներով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:

Սառն (սառ) – սառցարան, միտ (մտ) – մտածել, մուր (մր) – մրոտվել:

91. Տրված բառերը կազմող մասերն առանձնացրո՛ւ: Արմատներն ընդգծիր:

Օրինակ՝

մայրություն – մայր + ություն

անամոթ – ան + ամոթ:

Ամպոտ – ամպ + ոտ, քարոտ – օդ + ային, օդային, անշնորհք – ան + շնորհք, դժգոհ – դժ + գոհ, հեռավոր – հեռ + ավոր, բարություն, գրավոր, անորոշ, տհաճ:

92. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի´ր և բաղադրյալ բառեր կազմի´ր (քանիսը կստացվի):

Ա.Թութ, կարմիր, փուշ, ոսկի, տուն, գույն, կաթ(ն), խորհուրդ:

Բ.Ան-, -յա, -ենի, -ոտ, -արան, -ավուն, -եղեն, -ավոր:

93. Նախորդ վարժության Ա և Բ խմբերի տարբերությունը բացատրի´ր : Ինչպ՞ես կանվանես Բ խմբի մասնիկները:

94. Ամեն շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր ե կազմի՛ր բաղադրյալ բառեր:

Ա. Գետ, կանչ, լույս (լուս), գիր (գր), սիրտ (սրտ), միտ:

Բ. Ան-, -ավոր, -ել, -ակ, -֊ք, -ոտ:

95. Բ խմբի մասնիկները (վարժ. հ. 92 և 94) ածանցներ են: Փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է ածանցը:

96. Տրված բառերից նորերը կազմի´ր ակ, իկ, ուկ մասնիկներով (ածանցներով): Այդ ածանցներն ի՞նչ իմաստ են տալիս բառին:

Ա.Աստղ, արկղ, թիթեռ, թերթ, գետ, նավ, դուռ(ն), թռչուն, խոզ, գառ(ն):
Բ. Հայր, մայր, տատ, պապ, քաղցր, անուշ, որդի, տաք, հարս(ն):

97. Տրված բառաշարքերից ընտրի՛ր ածանցավոր բառերը ե արմատն ածանցից գծիկով բաժանի´ր:

Օրինակ՝
ձկնիկ – ձկն (ձուկն) – իկ:

Տնակ – տն (տուն) – ակ:

ա) Շապիկ, մկնիկ, զատիկ, ծաղիկ, մայրիկ, աղջիկ,շնիկ, փիսիկ, գեղեցիկ, կապիկ, փոքրիկ, սիրունիկ, կողիկ (կոտլետ), թիթեռնիկ, ծիտիկ, քթիկ, տոտիկ, մատիկ: 
բ) Գնդակ, գետակ, վանդակ, ելակ, կատակ, նապաստակ, առվակ, զավակ, բակ, գուշակ, որդյակ, դղյակ, կտակ, պատանյակ, թիակ, թակ, բլրակ, վարդակ, սոխակ, մահակ, մոծակ:
գ) Գայլուկ, բուկ, մանուկ, գառնուկ, ձագուկ, ձուկ, ձիուկ, բազուկ, մուկ, աղմուկ, հատուկ, մարդուկ, պոչուկ, վհուկ, ձմերուկ:

98. Սխալները գտի´ր և ուղղի´ր:

Օրինակ՝

Բնության մեջ ամեն ինչ՝ փոքրիկ թիթեռնիկն անգամ շատ բան կարող է սովորեցնել մարդուն: – 1. Բնության մեջ ամեն ինչ՝ փոքրիկ թիթեռն անգամ շատ բան կարող է սովորեցնել մարդուն:
2. Բնության մեջ ամեն ինչ՝ թիթեռնիկն անգամ շատ բան կարող է սովորեցնել մարդուն:

Փոքրիկ բլրակն էլ անցիր ու կհասնես ասածս ծառին:
Փոքրիկ ձկնիկը ջրիմուռների տակ էր թաքնվել: 
Քաղաքի ծայրին՝ մի փոքրիկ տնակում, ապրում էր կախարդը:
Մի փոքրիկ առվակ իջնում էր սարն ի վար:
Անտառից դուրս եկավ մի պստլիկ ձիուկ:
Հավն ածեց մի փոքրիկ ձվիկ:
Քամին դես ու դեն էր քշում կտոր-կտոր ամպիկները:

99. Տրված բառերից կամ արմատներից նոր բառեր կազմիր՝ ակ, իկ, ուկ ածանցներով: Այստեղ այդ ածանցները փոքրացնում կամ քնքշացնո՞ւմ են:

ա) Թափանց(ել), շրջ(ել), մարտ(նչել), սիրտ ճմլ(ել), ճանճ քշ(ել):
 բ) Օրեն(ք), ճաշ, ախորժ, սահուն, պահել, ընդուն(ել), մոլոր(ել), գիտ(ենալ), պատվիր(ել), բուռն(ն):
 գ) Կտր(ել), դիպչ(ել), խուսափ(ել):

100. Տրված բառերից տեղ ցույց տվող ածանցավոր բառեր կազմի՛ր: Գրի՛ր գործածված մասնիկները (ածանցները): Կազմածդ ո՞ր բառերն են մեծատառով սկսվում:

Օրինակ՝ 
հույն – Հունաստան:

Հիվանդ, ծաղիկ, մուկ, հայ, նիստ, այբուբեն, դաս, դպիր, դարբին, հյուր, զոր(ք), ռուս, գործ, բրուտ, կույս, ուզբեկ, հնդիկ, թուփ, ծիրանի:

1. Անուն, Ազգանուն- Դավիթ Ղարիբյան
2. Դպրոց, դասարան-Հյուսիսային դպրոց-պարտեզ, 5.2 դասարան
3. Ընտրությամբ գործունեություն- Ֆուտբոլ, մաթեմատիկա
4. Երթուղուց օգտվու՞մ եք- Այո
5. Երկարացված օրվա ճամբարից օգտվու՞մ եք-այո
6. Լրացուցիչ պարապմունք (գրեք որտեղ եք հաճախում պարապմունքի դասերից  հետո, և նշեք առարկայի անունը)- Թաթերական, կիթառ
7. Լողալ գիտե՞ք-այո
8. Հեծանիվ վարու՞մ եք-այո
9. Նախընտրելի ջոկատը-“Թաթերասերների ջոկատ”

Իջնում է ձյունը, իջնում լույսի պես,
Իջնում է խոնարհ ու իջնում է հեզ,
Իջնում է, հալչում այտերին մանկան,
Մետաքսով զուգում անցնող աղջկան…

Իջնում է ձյունը, իջնում լույսի պես
Եվ այնքա՜ն-այնքա՜ն քնքշորեն մաղում,
Որ թվում է, թե այդքան մեղմ ու հեզ
Ոչ մի բան չկա արար աշխարհում…

Եվ վաղը, սակայն, երբ լինի գարուն,
Երբ դիպչի նրան համբույրն արևին
Նա պիտի հալչի, հոսի վարարուն,
Թռչի լեռներից, ժայռերը ձևի:

Անդունդների մեջ պիտի շառաչի,
Պիտի փրփրա, պիտի հառաչի,
Պիտի որոտա խոլ ամպրոպի պես
Այս ձյունը խոնարհ, ձյունը մեղմ ու հեզ…

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1.Դուրս գրիր այն բառերը, որոնցով բնութագրվում է ձյունը, ավելացրու այդ բառերի շարքը:
2.Ըստ բանաստեղծության նկարագրիր ձմեռը, ապա գարունը:
3.Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը:
4. Բանաստեղծությունից դուրս գրիր գործողություն ցույց տվող բառերը:

20

53

21

15

5

15

Փորձիր ընկերներիդ կողմից առաջարկած մաթեմատիկական խաղը․

New Year numbers

Խաղը տեսնելու համարանցի՛ր հղումով

Այժմ դու փորձի՛ր կազմել խնդիրներ և ստեղծել Ամանորյա խաղ

Մտեք այս «Կատակ Հարցեր» – ի հղումի մեջ և կարող էք հրաշալի կատակավոր հարցեր լուծել։ Ես նաև խորհուրդ եմ տալիս, որ այս «Վերջից լուծվող խնդիրներ» – ը կատարեք և հասկանաք այս խնդիրների իմաստը։ Եթե կատարեք այս խնդիրները, ես շատ շնորհակալություն եմ հայտնում։

Մտեք այս հետաքրքիր հղումը, որտեղ կարող էս հավաքել հրաշալի պազլներ, Պազլի հղումը։

1․ Ի՞նչ է քարոլորտը։

Քարոլորտ են անվանում Երկրի պինդ միասնական թաղանթը, որը կազմված է երկրակեղևից և միջնապատյանի վերին մասից:

2․Որո՞նք են Երկրի երեք հիմնական շերտերը։

Երկրի հիմնական շերթերն են՝ կեղևը, միջքարքը և միջուկը։

3․ Ի՞նչ են ապարները։ Որտե՞ղ կարող ենք տեսնել դրանք։

Ապարները Երկրի կեղևը կազմող բնական խիտ նյութեր են, որոնք կազմված են մեկ կամ մի քանի հանքանյութերից։

4․Ի՞նչ է օգտակար հանածոն։ Բերե՛ք մեկ օրինակ, որը մենք օգտագործում ենք տաքանալու համար։

Օգտակար հանածո են կոչվում երկրի ընդերքում բնականորեն առաջացած այն նյութերը, , որոնք մարդիկ օգտագործում են իրենց տարբեր կարիքների համար՝ էներգիա ստանալու, շինարարության, արտադրության և այլ նպատակներով։ Օրինակ՝ քարածուխը օգտակար հանածո է, որը մարդիկ հաճախ օգտագործում են տաքանալու համար։

5․ Կարողանու՞մ եք քարտեզագրել ուսումնական ճամփորդության անցնելիք ուղին։

Այո, կարող եմ, ես մտնում գուգլ քարտեզ և գրում եմ հասցեն ու գնում եմ իմ ուզած տեղը։

6․ Կարողանու՞մ եք սենյակի կամ դասասենյակի պարզագույն հատակագիծը գծել։

7․ Ի՞նչն է առաջացնում երկրաշարժը։ Ի՞նչ միավորով է չափվում դրա ուժգնությունը։

8․ Ի՞նչ է հրաբուխը։ Ի՞նչ է դուրս գալիս նրանից, երբ այն ժայթքում է։

9.Հրաբխի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:

Պատմի´ր քո մասին.

✅Ո՞ր թվականից ես այստեղ:

2022 թվականից։

✅Հաշվի´ր, թե քանի տարի ես կրթահամալիրում:

Ես արդեն 3 տարի սովորում եմ կրտահամալիրում։

✅Ո՞ր դասարանում ես սովորում:

Ես ովորում եմ 5 – 2 դասարանում։

✅Կարո՞ղ ես հաշվել, թե քանի ամառ ես այստեղ:

Ես այստեղ եղել եմ 4 ամառ։

✅Հաշվի´ր, թե քանի հունվարյան ճամբարի ես մասնակցել:

Ես ընդհամենը մասնակցել եմ 1 հատ հունվարյան ճամբարի։